Vì vậy, xây dựng văn hóa số trước hết phải bắt đầu từ trách nhiệm của mỗi công dân.

Khi mạng xã hội trở thành "tòa án" đặc biệt

Chỉ từ một đoạn clip ghi lại buổi họp lớp, chị T. (TP Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên cũ) bất ngờ trở thành tâm điểm của những lời đồn đoán trên mạng xã hội, khiến cuộc sống của chị đảo lộn. Dù đã gửi đơn tố giác và khởi kiện dân sự để bảo vệ danh dự, những tổn thương về tinh thần và cuộc sống mà chị phải gánh chịu không dễ gì bù đắp.

Đó không phải là câu chuyện cá biệt. Trên không gian mạng, chỉ một đoạn video bị cắt khỏi bối cảnh, một bài viết "bóc phốt", một dòng trạng thái mang tính quy kết hay một thông tin chưa được kiểm chứng cũng có thể nhanh chóng tạo nên "cơn bão" dư luận.

Điều đáng lo ngại là nhiều người tham gia những "phiên tòa mạng" ấy không hề nghĩ mình đang gây hại. Mỗi người chỉ để lại một bình luận, nhấn nút chia sẻ hay bày tỏ quan điểm cá nhân, nhưng hàng nghìn bình luận và lượt chia sẻ cộng hưởng lại có thể tạo thành áp lực rất thật, đủ để hủy hoại danh dự, công việc, các mối quan hệ, thậm chí đẩy một con người vào khủng hoảng tinh thần.

"Sức đề kháng" văn hóa ngay từ mỗi gia đình, cộng đồng

Nếu những "tòa án mạng", tin giả hay bạo lực ngôn từ phản ánh mặt trái của không gian số, lời giải trước hết phải bắt đầu từ văn hóa ứng xử của mỗi công dân số - biết chịu trách nhiệm với từng lời nói, từng bình luận và từng cú nhấp chuột của mình.

Đó cũng là yêu cầu của pháp luật. Luật An ninh mạng nghiêm cấm hành vi đưa thông tin sai sự thật, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của tổ chức, cá nhân; Nghị định số 174/2026/NĐ-CP của Chính phủ cũng quy định rõ chế tài xử phạt đối với hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác trên không gian mạng.

Muốn có một xã hội số văn minh, trước hết phải có những công dân văn hóa số; nơi mỗi cú nhấp chuột đều đi cùng trách nhiệm, mỗi lời bình luận đều xuất phát từ sự tôn trọng và mỗi lần chia sẻ đều được dẫn dắt bởi sự thật chứ không phải cảm xúc. Đó cũng chính là cách hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị trong kỷ nguyên mới.